Procedurefouten

Ik heb het te doen met Crombez, onze staatssecretaris voor (en tegen) fraudebestrijding. Zijn opdracht is niet benijdenswaardig. Hij moet opboksen tegen zowel kleine fraudeurs, maar ook tegen grote fraudeurs. Deze laatsten bezorgen hem ongetwijfeld koppijn. Immers hoe vaak komt het niet voor, dat grote fraudeurs de dans ontspringen wegens procedurefouten. Deze lieden die vlotjes uitgemaakt worden voor criminelen, huren zich topadvocaten in en die maken hun droom waar. Het is navrant te zien hoe serieus werkende mensen die alle argumenten aangedragen hebben voor een veroordeling gefrustreerd worden door een procedurefout.
Het is ridicule dat de Rechters het betoog van de advocaten die pleiten voor vrijspraak wegens gemaakte fouten volgen, maar het schijnt dat ze niet anders kunnen. Of is het toch: niet anders willen?
Het bericht in de krant dat de politiek hier niet wakker van ligt, maakt mij, onpasselijk. Ze ruziën over een paar miljoen en een boete van vele miljoenen laten ze vlot door hun vingers glippen.

Ik pleit er voor dat er een overkoepelend artikel komt in het wetboek van strafrecht, dat bij aangetoonde procedurefouten in werking treedt, en de magistratuur ertoe verplicht om de procesgang over te doen vanaf het punt waar de fout werd gemaakt. In geen geval mag een procedurefout ertoe leiden dat vrijspraak volgt. Allez, we leven toch niet in een bananenrepubliek of wel?

Ik nodig iedere jurist uit mij aan te tonen dat zulks al dan niet realiseerbaar is.

En dan is er ook nog dat grote onrecht dat schuldigen in een of andere strafzaak vrijgesproken worden:
citaat Uit het Nieuwsblad:
donderdag 27 september 2012, 22h14

 geheugensteuntje:
‘Ze hebben een ongeleid projectiel vrijgelaten’
‘We zijn verbouwereerd en gedegouteerd. Dit is justitie op zijn allerkleinst.’ De advocaat en de familie van Didi Swiers (19) kwamen gisteren woorden tekort om hun verontwaardiging te uiten over de vrijlating van Didi's ex-liefje Davy Simons. De jongeman (24) probeerde het meisje eind juli met twee kogels door het hoofd om te brengen. Maar door een flater van het gerecht werd hij woensdagavond onverwacht vrijgelaten. ‘Door een ongelooflijke blunder loopt er nu een ongeleid projectiel rond. We zijn bang dat hij opnieuw toeslaat.’

Is dat (te)recht?

Jan Nolf

Jan Nolf, licentiaat in de rechten en in de criminologie, was 10 jaar advocaat en bijna 25 jaar vrederechter. Hij houdt een kritische blog over justitie bij op www.JustWatch.be.

Jan Nolf verwijt politici, dat ze opruiende taal bezigen in hun commentaar op gerechtelijke uitspraken die in hun ogen buiten de werkelijkheid staan. Maar doet hij niet hetzelfde in zijn hakkerige artikel: “cowboy commentaar op gerechtelijke uitspraken”. Hij trekt in het algemeen nogal fel van leer tegen politici, die gefrustreerd door een onbegrijpelijk oordeel van een Onderzoeksrechter, daar bitter commentaar op geven. Een zinnetje om dat te illustreren:

“De echte ontploffing gebeurt op het gemeentehuis, wanneer de burgemeester verneemt dat de voorgeleide verdachten door de onderzoeksrechter vrijgelaten werden. Daar won niet advocaat Van Asch maar burgemeester Van Asch meteen goud voor demagogie met zijn nummer: “tegenwoordig mag je dus ongestraft agenten in elkaar slaan”.
En:

Vooreerst dus ook eens discipline voor politici. Campagne voeren is één iets maar opruiend taalgebruik is wat anders. Een gerechtelijke beslissing “schandalig” noemen is spelen met een vocabulaire molotovcocktail.
Nolf bewijst de samenleving geen dienst door verantwoordelijke politici op een dergelijke scherpe en tendentieuze manier neer te zetten. Hij plaatst zichzelf bovendien op irritant arrogante wijze boven de realiteit van wat zich daar in Vilvoorde heeft afgespeeld. Het kan zijn dat zijn verleden als advocaat en Onderzoeksrechter daar debet aan is, maar ik zou hem toch willen aanbevelen eens een beetje te dimmen en zelf in praktijk te brengen wat hij anderen met verve aanbeveelt.

Hij schijnt er van uit te gaan dat de Rechter boven de wet staat en in alles gerespecteerd moet worden. Kijk daar verschillen we van mening. Er zijn goede en slechte rechters, al zijn ze in beide gevallen voor het leven benoemd en onkwetsbaar. Er zijn ook goede en slechte gerechtelijke uitspraken; er worden koeien van beoordelingsfouten gemaakt zellfs in hoger beroep. Misdaadjournalist Peter R. de Vries heeft dat op onthutsende klare wijze aangetoond. Moeten we ons dus bij gerechtelijke dwalingen neerleggen? Nee, ook de samenleving heeft recht op haar eigen gefundeerde mening; zij hoeft het noch met de Magistratuur noch met de Rechter in zijn uitspraak eens te zijn. Normaliter gaat dat via een beroepsprocedure. Het kan echter zo zijn dat een uitspraak en daarmee samenhangende maatregel zozeer tegen het gevoel en begrip van de samenleving en van verantwoordelijken in de samenleving indruist, dat een beroepsprocedure niet genoeg is. Dan moet er ruimte zijn voor onmiddellijke afkeuring, en daar pleit ik voor. Ik vind met de Burgemeester van Vilvoorde dat het niet alleen onbegrijpelijk is dat criminele geweldplegers jegens politiemensen een paar uur nadat ze met gevaar voor eigen leven zijn aangehouden, alweer vrijgelaten zijn. Daarmee wordt de Samenleving ondermijnd en wordt het rechtsgevoel gefrustreerd. Dit werkt desintegratie van de samenleving in de hand mijnheer Nolf, net als jouw ondermijnende en ongepaste artikel dat doet.
ref.: Politici moeten stoppen met cowboycommentaar op rechterlijke uitspraken
zaterdag 04 augustus 2012 om 10u16

Procedurefouten; gerechtigheid?

Een goed functioneren van het Gerecht is een van de hoekstenen van de samenleving. Het is daarom betreurenswaardig en inacceptabel dat de samenleving onbedoeld zichzelf ondermijnt met haar eigen regelgeving, die op essentiële punten en op oneigenlijke wijze de verdachte bevoordeelt en een eerlijke rechtsgang hindert. Ik doel hier op het beroep dat advocaten in toenemende mate blijken te doen op procedurefouten of proberen bewijsmateriaal niet ontvankelijk te doen verklaren met de argumentatie dat het onrechtmatig verkregen zou zijn. Al te vaak besluit een rechter de zaak wegens gemaakte procedurefouten of door nietig verklaring van het bewijsmateriaal dan, mijns inziens zeer ten onrechte, tot vrijspraak. Het is de advocatuur kwalijk te nemen dat zij hiermee een goede rechtsgang frustreert, omdat zij slechts een doel voor ogen hebben, namelijk coute que coute vrijspraak te forceren. Er zijn zelfs advocaten die zich gespecialiseerd hebben om procedurele fouten en foutjes op te sporen en op grond daarvan vrijspraak af te dwingen, zelfs waar evident de verdachte schuldig is. Kom daar als druk officiertje van Justitie maar eens tegen op. Zo is daar nu het geval Robert M die zich op walgelijk misdadige wijze schuldig heeft gemaakt aan kindermisbruik, zelfs van baby's, en blijkens door hem daarvan zelf gemaakte filmopnames zonder enige twijfel ook volgens zijn eigen zeggen schuldig is. Zijn advocaat verwerpt echter het bewijsmateriaal, daar gaan we weer, omdat het onrechtmatig verkregen zou zijn. Advocaat Van der Groot zei vandaag in zijn betoog voor de rechtbank in Amsterdam dat de politie het huis van Robert M. niet had mogen doorzoeken. Daaraan voorafgaand waren volgens hem namelijk niet de juiste regels gevolgd en had hiervoor geen toestemming verleend mogen worden. Het gevolg is dan ook, volgens de advocaat, dat de bij de huiszoeking gevonden gegevensdragers met kinderporno, gemaakt door Robert M, niet als bewijs gebruikt mogen worden".

In mijn ogen vereenzelvigt de advocaat zichzelf in deze opstelling met de verdachte en ik zou het niet gek vinden als hij daarmee ook zou moeten delen in de straf, als er ondanks dit verweer het schuldig wordt uitgesproken, wat uiteraard zou moeten gebeuren.
Voor de speurders maar ook voor de samenleving als geheel is het niet te verteren dat door dit soort slimmigheidjes van de kant van de advocatuur vrijspraak volgt. Immers over de schuldvraag an sich is geen twijfel. Het lijkt er eerder op dat het de advocaat meer gaat om een juridisch steekspel dan om waarheidsvinding en het verkrijgen van een rechtvaardig gewogen oordeel. Het zal duidelijk zijn dat met de opstelling van de advocaat, wat hij ook mag beweren, de gerechtigheid niet is gediend. Vrijspraak op de door hem aangevoerde gronden zou onrecht zijn, omdat het door de verkeerde motieven is ingegeven. Advocaat De Groot maakt zichzelf met deze opstelling niet groter, maar eerder een kopje kleiner.

Er is een eenvoudige en acceptabele oplossing voor deze onrechtvaardheid in de rechtspraak: maak onderscheid tussen de feiten en de wijze waarop de feiten verkregen zijn. De feiten zouden puur inhoudelijk op hun overtuigingskracht beoordeeld moeten worden, los van de wijze waarop ze verkregen zijn. Soms is de wijze waarop discutabel, en kan er zelfs sprake zijn van schending van de privacy, of nog erger van een misdrijf. Dat is dan mogelijk een strafbaar feit op zich, waartegen bezwaar gemaakt kan worden. Of dit inderdaad zo is, zal in een apart proces beoordeeld moeten worden, en er kan een sanctie op volgen. Bij het wegen van schuldig of niet schuldig dienen de feiten echter onverkort meegenomen te worden. Dat zou een rechtvaardige rechtspraak zeer bevorderen, en het vertrouwen van de samenleving in de rechtspraak zeer ten goede komen.

Kim de Gelder: psychiatrisch onrecht

In de zaak Kim de Gelder brengt een college van 5 gerechtspsychiaters na hem onderzocht te hebben, als conclusie naar voren dat de Gelder toerekeningsvatbaar is. Daarop tekent de advocaat van de Gelder bezwaar aan, en stelt dat volgens hem de Gelder wel degelijk ontoerekeningsvatbaar is. De man durft nogal. Is hij psychiatrisch deskundige? Nee. Hij is gewoon iemand die alles doet om de procesgang te saboteren en daarmee zichzelf te profileren. Mogelijk hoopt hij ook nog op een procedurefout, waar hij dan onmiddellijk op inspringt natuurlijk. Hij laat het voorkomen dat hij zich tot het uiterste inzet om de belangen van zijn  cliënt te verdedigen. Het laat zich echter aanzien dat hij primair zijn eigen belangen behartigt. Publiciteit?

Nou is het ridicule van het Belgische Rechtssysteem dat de verdediging een tegenexpertise kan vragen. En wat denk je, de aangezochte skrink beweert “in line” met de advocaat van KdG dat de laatste NIET toerekeningsvatbaar is. Niks de overmeerderheid beslist. Kom, kom, het Gerecht is dan ook geen democratie. Het Gerecht speelt op absolute zekerheid. En daar sluipt de twijfel binnen. Deugt dit Rechtssysteem eigenlijk wel. 

Waar gaat het hier om? Willen we primair een juiste diagnose over de geestesgesteldheid van de dader, wiens schuld echt wel vast staat of willen we gerechtigheid voor de slachtoffers, voor de nabestaanden en voor de samenleving. Voor mij is wel duidelijk dat hoe dan ook KdG een zwaar geflipt iemand is; een normaal iemand doet zoiets niet. Dat zal iedereen die een beetje kijk op mens en wereld heeft beamen. Maar er lopen zoveel geflipten rond, vaak prettig geholpen door drugsgebruik. Kunnen we hem dan zijn daden aanrekenen? Maar hij heeft zijn afschuwelijke daden toch begaan of niet? Hij heeft toch met overleg en trefzeker gehandeld of niet? Er is geen psychiater die onomstotelijk kan vaststellen of KdG zich realiseerde wat hij deed, namelijk onschuldige mensen vermoorden die hem nooit iets in de weg hadden gelegd. De psychiatrie is immers geen exacte wetenschap, die een psychische intentie kan meten. Iets wat in de discussie niet aan de orde is gekomen, is dat niet uit te sluiten is dat KdG loopt te faken. Psychiaters kunnen  misleid worden, en daar zijn voorbeelden van. Ik denk dat de wetgever er goed aan zou doen om dat in te zien en in de wetgeving op te nemen. De psychiatrie kan op zijn hoogst trachten een verklaring te geven, enig inzicht te bieden, bewijzen kan ze niets. Het zal me benieuwen wat “de vijf” als verweer tegen deze dappere of moet ik zeggen dwaze dodo in weten te brengen. Hun verweer zal wel beginnen met zoiets als: “Waarde Collega…”. Het is niet de eerste keer dat de gerechtspsychiatrie in opspraak komt. Bij de verhoren van de Noorse massamoorde-naar Breivik is precies hetzelfde gebeurd: eerst werd hij toerekeningsvatbaar verklaard, later werd dat omgezet naar het tegendeel. Nu dreigt het oordeel weer terug gedraaid te worden naar toerekeningsvatbaarheid. Allez, psychiatrie donder toch op alsjeblieft. 


Ach, wat zou het ook, de verdediging heeft toch weer het laatste woord en kan ook het verweerschrift weer afwijzen, en zo blijven we aan het rondlullen. Zeer betreurenswaardig, en zeer middeleeuws, zeer belastend voor de belanghebbenden. Gezien de verwarring die ontstaan is door deze knullige presentatie vanuit een moerassige psychiatrie zou het goed zijn om het psychiatrisch rapport terzijde te leggen en de Gelder direct voor Assisen te brengen wegens meervoudige moord. Laat de Jury maar oordelen over de geestesgesteldheid van de Gelder. Het staat voor mij al wel vast dat hun eerste overweging er een zal zijn van preventie. Deze man moet permanent uit de samenleving verwijderd worden, en daarbij zou op zekerheid gespeeld moeten worden. Minstens  moet vermeden worden dat na verloop van een jaar of tien, na “behandeling”, deze man nog weer eens op proefverlof terug in de samneleving zou kunnen komen. De hemel beware ons, maar ons Rechtssysteem zou dit bij een diagnose van tijdelijke ontoerekeningsvatbaarheid tijdens het plegen van de daden, mogelijk maken.