Anciaux contra Vermeersch

Een uitdagende titel, maar ik sta er volkomen achter. Waar dit op slaat? Wel, op een interview bij "Ryers laat", waar beide heren waren uitgenodigd om hun mening te geven over een aantal stelligheden die beiden de samenleving ingestuurd hadden. Als Vermeersch ook maar een beetje open had gestaan voor de gedachten van Anciaux, dan had deze laatste zich niet laten verleiden tot de opvallende uitspraak "Vermeersch, je zit ongelofelijk te zeveren". Het is nogal wat, dat je als filosoof  van naam door een politicus op een dergelijke wijze de les wordt gelezen. Maar, ik kan niet anders dan Anciaux gelijk geven. Vermeersch komt in dit gesprek over als een intellectueel toch wel wat verstarde persoon, die fanatiek blijft hameren op het aambeeld van zijn  overtuigingen met achterhaalde stelligheden. Juist daar gaat Vermeersch dan ook op onthutsende wijze de fout in, door met veel aplomb met  honkvaste professorale opvattingen over godsdienst en religie uit te pakken, waarbij hij de aansluiting bij hedendaagse inzichten, ja ook in de filosofie, volkomen mist. Je moet het toch maar presteren om te zeggen dat in het algemeen de Leer en Het Instituut aangevallen en afgebroken moeten worden, opdat de mensch vrije worde. De mens moet je daarentegen aldus Vermeersch blijven liefhebben. Met andere woorden: Boedhisme, Islam, Judaïsme en Christendom mogen, ja moeten,  op de schroothoop, de leer moet volgens Vermeersch immers ontmanteld worden. De mens echter, dus de Boedhist, Moslim, Jood en Christen, daarentegen dienen aldus Vermeersch met liefde en met tolerantie benaderd te worden. Het klinkt allemaal nogal stellig, maar tegelijk ook wel wat gratuite. 

Vermeersch, je doet me denken aan de Inquisitie, die  dolgedraaide puur  ideologisch geïnspireerde en in feite misdadige organisatie binnen de Kerk, waar precies het omgekeerde van hetzelfde gebeurde: De Leer bleef overeind en werd verafgood maar de mensen werden om persoonlijke overtuigingen in hun belijdenis, in afwijking van de officiële leer van de Kerk, van ketterij beschuldigd, werden gemarteld  en op de brandstapel gezet. Niet uit agressie, nee, zogenaamd uit liefde. Kijk, "les extrèmes se touchent". De Inquisitie begint bij de mens; Vermeersch begint bij de leer. Deze tegenstelling aan te kijken kan ons verder helpen. Beide opstellingen zijn uiterst intolerant jegens de mens, ongenuanceerd en in feite liefdeloos. Waarom? Omdat ze beide de mens op zich niet serieus nemen in zijn eigenheid en hem of zijn leven of zijn overtuigingen afnemen, en komt dat niet op hetzelfde neer? In de Inquisitie werden de ketters om hun opvattingen de dood in gejaagd; in de opvatting van Vermeersch worden ze dood geknuffeld, nadat hen eerst de bezieling vanuit hun overtuiging is afgenomen. In mijn ogen zijn beide benaderingen daarom verwerpelijk en ik ben teleurgesteld dat onze Etienne Vermeersch deze opvattingen huldigt.  Dit prikkelt me en roept verzet in me op, juist omdat zijn opvattingen niet van deze tijd zijn en hij beter zou kunnen weten. Juist hij zou toch genuanceerd moeten denken en in verwondering open moeten staan voor de betrokken  maatschappelijk  geïnspireerde inbreng van zijn gesprekspartner. Nee dus, Vermeersch bleef minzaam en vriendelijk, maar ongenaakbaar onaanraakbaar, wat Anciaux, toch ook niet de eerste de beste, zichtbaar irriteerde. 

Naar Vermeersch kijkend, viel me op hoe plat en strak zijn kapsel om zijn hoofd is gedrapeerd, achterover gekamd heette dat vroeger en hoezeer de man in de plooi zit, zijn eigen plooi dan wel te verstaan. Vermeersch lijkt dus wel in harmonie met zichzelf. Maar toch, dat is toch eigenlijk geen opmaak voor een filosoof; verwacht je bij zo iemand niet een meer speels, wat verstrooid kapsel, met wat van die springerige, weerbarstig golvende en piekende maar sympathieke haarlokken? Wat ik zeggen wil, Vermeersch komt niet alleen met zijn gedachten en in zijn uitspraken stram over, maar ook in zijn "body language". Maar dat is maar schijn; er huist nog heel wat drift in deze "body". Dat blijkt als hij naar Anciaux ineens uitpakt met weer zo'n  straffe in feite anti-religie uitspraak, en dan is nog de drift voelbaar waarmee hij vroeger zijn studenten en de goegemeente geïmponeerd maar ook betutteld moet hebben. Onze enige echte Vlaamse filosoof is nu nog slechts een schim van zijn vroegere autoriteit, maar wil zich daarbij niet neerleggen. Integendeel, hij gaat de boer op. Het zou beter zijn als hij dat niet deed en de Pers hem met rust zou laten. Het is niet goed dat mensen in de nadagen van hun wetenschappelijke carrière nog zo met allerlei maatschappelijke kwesties en vraagstukken uitgedaagd worden, als waren zij nog altijd de coryfeeën waarvoor een verstandig mens maar beter op de knieën kon gaan.

Ik kan Vermeersch op sommige punten toch ook wel bijvallen, bijvoorbeeld als hij zijn pijlen richt op het instituut, en op de leer die van het instituut uitgaat met zijn absolutisme, ongenuanceerdheid, onverdraagzaamheid. Je hoeft in deze dagen maar te kijken  naar onze eigenste Bisschop Leonard met zijn dwaze uitspraken over  homosexualiteit, en over de vrouw met niet meer dan een jaaruur filosofie als onderbouwing en enige verknipte levenservaring. Ik zou ook met hem meegaan, als hij ten strijde zou trekken tegen eigengereide, prive-fundamentalistische interpretaties als die van Richard Dawkins,  want dat is nog een professor die tegen de kerk, geloof en religie van leer trekt maar in dit geval werkelijk niet weet waar hij het over heeft. Vermeersch heeft in zijn discours wel iets van Sancho Pansa die zijn baasje kwijt is en nu maar op eigen houtje eens flink tegen de als windmolens vermomde kerken te keer gaat. Veel onderscheid maakt Sancho niet.

Veel verder kan ik echter niet meegaan, want daar stuiten we al direct op een eerste moeilijkheid van formaat. Met de Leer zelf kun je niet in discussie gaan. Je zult er zelfs als filosoof niet aan kunnen ontkomen dat je alleen met de bedenkers of aanhangers of met de protagonisten van de Leer, in discussie kunt gaan, zelfs al praat je veel in jezelf, wat menige filosoof doet of schijnt te doen. Met de leer zelf kun je niets aanvangen, die geeft net als de spiegel van Galadriël, dat prachtige beeld uit "In de Ban van de Ring",  van Tolkien, alleen jouw eigen antwoorden; namelijk je eigen interpretaties van de leer die je wilt bestrijden. Hopelijk voor jou kun je dus toch tot een gesprek komen met de mensen die je zegt lief te hebben, want anders wordt het oorlog waarbij je of zelf het loodje legt als gevolg van antireligieuze krankzinnigheid, of aanhangers van dat andere geloof over de kling jaagt in een nieuwe loopgravenoorlog. In het geval van Vermeersch betwijfel ik dat hij dat gesprek in een ware dialoog kan aangaan. Net zo min als andere dogmatisch denkende mensen is hij niet flexibel genoeg.De man is gewoon te apodictisch en te zeer vol van zijn eigen gelijk, en in dat soort mensen schuilt ook een gevaar. 

Het viel me op dat Vermeersch in de discussie met Anciaux slechts schijnbaar luisterde naar zijn opponent, maar in feite gewoon zat te wachten tot hij zelf weer aan de beurt zou zijn om weer wat van zijn toch wel beschimmelde brood in de melk te brokkelen. Vermeersch gaat dan ronduit de fout in waar hij zegt van de mens te houden maar zijn Leer, zijn opvattingen en interpretaties te bestrijden. Natuurlijk zou je gewoon met elkaar in gesprek moeten kunnen komen, zodat duidelijk zou kunnen worden waar ieder het nou eigenlijk over heeft; waar de verwondering leeft, waar zij de grenzen verkennen van hun inzicht en waar ze elkaar zouden kunnen aanvullen. Maar Vermeersch zegt dat de Leer bestreden moet worden. Daarmee maakt hij een dialoog onmogelijk en frustreert hij de communicatie. Dat kan ook niet anders, want juist daar moet hij ontdekken dat de ander er overtuigingen op na houdt die voor  hem, Vermeersch inacceptabel zijn, en voor de aanhanger van de Leer onbespreekbaar zijn.

Als je in de woordenstrijd van een debat beweert dat de spirituele voorgangers van deze tijd er ook alleen maar starre en dwingende interpretaties van oude teksten, "het Woord", "de Bijbel", "de Koran" etc. op nahouden, dan zul je de realiteit onder ogen moeten zien dat je zelf als filosoof ook vol zit met overgeleverde verhalen en duidingen. Vermeersch, je bent ook maar een kleine mens die in zijn eentje niet de waarheid kan omvatten en je zal moeten toegeven dat ook die ander, in dit geval Anciaux, die het mordicus met je oneens is en die jou echt bestrijdt, ook iets van de waarheid onthult. Vermeersch en Anciaux konden zover niet komen, zij stonden in het debat lijnrecht tegenover elkaar, een levende getuigenis van hoe het niet moet. Beiden hadden loopgraven betrokken, en in hun opvattingen zat geen millimeter beweging meer; teleurstellend van beide kanten en voor ons.

Je ziet het vaak in politieke discussies: een enorm gebrek aan wellevendheid en aan gewoon burgermansfatsoen. Overtuigen is immers niet hetzelfde als overdonderen. Je zult elkaar toch minstens de gelegenheid moeten geven om uit te spreken, en je zult ook de bereidheid moeten hebben om toe te laten en op te nemen wat je opponent heeft in te brengen, anders is ook een actualiteitsgesprek volslagen zinloze bladvulling.

De moeilijkheid is dat Vermeersch in de discussie beschamend achterhaalde standpunten hanteert. Hij beweert de mens te kunnen liefhebben, en tegelijk  zijn leer te kunnen bestrijden. Dat is werkelijk een achterhaalde misvatting. Immers, het is de leer die de mens aanhangt, en met toewijding in praktijk brengt, die Vermeersch zegt te mogen en moeten bestrijden en zelfs afbreken.  Het is een dwaze fictie dat je onderscheid zou kunnen maken tussen de mens en zijn diepste overtuigingen. Daarmee bestrijdt hij impliciet de mens die zich immers met zijn opvattingen, waardoor hij bezield wordt, vereenzelvigt. Dat bestrijden kan vriendelijk beginnen maar zal, de geschiedenis wijst dat uit, ontaarden in haat en oorlog. Er is een tijd geweest dat de filosofie de ideeënleer was toegedaan: "niet de werkelijkheid om je heen is de essentie, maar datgene wat daar achter ligt, de idee, het gemeenschappelijke waaraan het individuele ondergeschikt is" (Plato, Descartes). Die gedachte heeft getriomfeerd tot in de dagen van Descartes. Die huldigde ook de opvatting dat de mens, dus ook hijzelf, in zijn denken absoluut is, onafhankelijk en los van tijd en plaats. Zou je zo ook de ideologie, de boodschap los kunnen zien van de mens? Bull shit. Een mens kan niet zijn, "ik ben", los van omstandigheden en betrekkingen, hij is niet autonoom, maar is pluriform, veranderlijk, niet echt te vatten, slechts te benaderen, en te interpreteren en op allerlei manieren verbonden aan zijn medemens, zelfs als hij een filosofieboek zit te lezen of voor mijn part de nieuwe fictieroman van Dan Brown. De leer, zijn overtuiging, is het meest kostbare wat een mens bezit. Hij wordt erdoor bezield, komt van daar uit tot handelen, en schept van daar uit toekomst. Mensen hebben voor de Leer hun leven gegeven. Dat zie ik noch Vermeersch noch Anciaux, noch ikzelf zo maar doen. Om zo tot het uiterste te gaan, vraagt diepe overtuiging. Ja, Vermeersch, ook jij bent altijd hier of daar, en allerminst absoluut, ook niet in je eigen ideeën, die trouwens niet echt van jou zijn, maar ook zijn overgeleverd. Nee hoor, je kunt niet het standpunt huldigen dat je slechts de leer bestrijdt en dat je de mens die zich aan die leer verbonden heeft, lief hebt. Dat is een, ik zou zeggen arrogant, koloniaal standpunt, achterhaald, bedriegelijk en onjuist. Anciaux heeft op dit punt gelijk, je zevert niet alleen, je bent ook ergens best een beetje gevaarlijk. Juist omdat je redelijk goed gebekt bent, en minstens in uiterlijke statuur nog de Professor bent, al is het van een vorige generatie, die velen nog in je willen zien; minstens de journalisten die je laten opdraven.

Geplaatst door Opapake op woensdag, mei 08, 2013

91-jarige tot kardinaal benoemd

Paus Benedictus XVI heeft Julien Ries tot kardinaal benoemd. Dat blijkt uit een mededeling op de website van het Vaticaan.

Julien Ries (geboren in 1920) is priester van het bisdom Namen en emeritus-hoogleraar in de geschiedenis van de godsdiensten aan de katholieke universiteit in Louvain-la-Neuve. Hij wordt onderscheiden voor "zijn verdiensten voor de kerk". 

limmerickske:

Julien Ries nog net geen historie

staat nog even in volle glorie

Leonard wacht braaf

met zijn epitaaf

zijn  haantje kraait weldra victorie

celibaat leidt tot verkramping

ZATERDAG 16 OKTOBER 2010

Wijze woorden van een moedige bisschop?

De Belgische aartsbisschop André-Joseph Léonard vindt de vraag van journalisten of het seksueel kindermisbruik van geestelijken verband houdt met het celibaat “stupide”. Dat zegt hij in het vandaag gepresenteerde boek Mgr. Léonard, een reeks gesprekken van de aartsbisschop met de journalisten Dominique Minten en Louis Mathoux.
Pedofilie is volgens Léonard een ernstige perversie van de seksuele geaardheid. Zij komt in alle kringen voor en de meeste gevallen zelfs binnen de familiekring, zegt de aartsbisschop. “Dit soort feiten wordt dus in grote mate gepleegd door gehuwde mensen. Men treft ze in alle beroepen aan, maar wanneer een priester zich jammer genoeg aan dergelijke feiten schuldig maakt, komen de media meteen met vragen of zijn gedrag geen verband houdt met zijn zending als priester, of met het celibaat. De vraag alleen al lijkt me zo stupide!”
Hoe het kwaad van pedofilie moet worden bestreden, weet de aartsbisschop niet. Hij meent wel dat de “hypererotische omgeving en de pornografische sfeer die men de mensen opdringt” aan het misbruik bijdragen. “Ik vind het bijzonder hypocriet dat er, zoals het hoort, hardop wordt geprotesteerd wanneer er tegen wie dan ook, maar vooral tegen de kinderen seksueel misbruik wordt gepleegd, maar dat men anderzijds geen krimp geeft wanneer de mensen via tv, film en reclame hun dagelijkse portie pornografie voorgeschoteld krijgen. Vroeg of laat moet die stortvloed aan seks een destabiliserende invloed hebben op wie psychologisch niet sterk in zijn schoenen staat of kwetsbaar is”, aldus mgr. André-Joseph Léonard.

Nee Leonard, ik ben het niet met je eens. Ik geloof niet dat die vraag stupide is, sterker nog, ik weet dat het niet zo is. Je afwerende reactie is waarschijnlijk ingegeven door irritatie en door je onvermogen om dat probleem meester te worden, terwijl de samenleving er wel om vraagt, het zelfs eist. Je kunt je van de waarschijnlijkheid van een verband daartussen niet zo maar afmaken. We hebben in deze problematiek niet uitsluitend te maken met een samenleving vol pornografie waarbij, zoals jij het stelt,  door schunnige  plaatjes, praatjes en filmpjes een hypererotische sfeer kan ontstaan. Er is ook daarnaast nog een levende werkelijkheid, een van vlees en bloed, een die vol zit zit met natuur-driften, die zich opdringen.

Het kan, jouw  eigen betoogtrant volgend, heel goed  zo zijn, dat de priester, in de status van celibatair levende, door zijn eigen dagelijkse portie zich opdringende lichamelijkheid,  van hemzelf en van de kinderen die aan zijn zorgen zijn toever-trouwd , in combinatie met zijn niet weg te moffelen instinctieve sexuele drive, tenslotte stevig uit balans kan raken en zich uiteindelijk, in het ergste geval ter bevrediging en ontlading van zijn lustgevoelens vergrijpt aan degenen die aan zijn zorgen zijn  toevertrouwd en jammer genoeg ook aan zijn wil zijn overgeleverd: kinderen, als misdienaar bijvoorbeeld.

Ik wil niet beweren dat dit celibataire klimaat pedofilie veroorzaakt, maar dat er een verband is tussen het celibataire leven met zijn emotionele frustraties en de ontwikkeling resp. de facilitering van een aberrant sexueel libido,  dat weet ik wel zeker. Het masculiene  klimaat binnen de Kerk van de mannen broeders faci-liteert mijns inzien zelfs in hoge mate de ontwikkeling  en de manifestatie van zowel homoseksualiteit als van pedofilie. In beide gevallen zou er ook van gele-genheidssexualiteit sprake kunnen zijn: "de schat maakt de dief", en dat terwijl de Kerk nonchalant en hautain in gebreke blijft om afdoende maatregelen te nemen tegen de ontsporing van hun confrères. Dat is de achtergrond waardoor dat de kerkelijke sexuele problematiek  alleen nog maar weerzinwekkender is.

Het ligt voor de hand dat de drift naar bevrediging zich primair richt op de eigen gendervoorkeur, en dat al naar gelang de slachtoffers worden uitgezocht en worden verleid of verkracht.  Zijn sexuele drift kan zich natuurlijk ook richten op de vrouwen om hem heen. Dat laatste kan ik niet erg vinden als de vrouw daar mee instemt uiteraard, hetgeen naar ik weet zeker voorkomt. Waar het nu over gaat is die situatie waarin er sprake is van misleiding en verkrachting.  Dan is er niet slechts sprake van een ernstige, zelfs misdadige, aberratie, maar ook van een drama, waarbij alle participanten slachtoffer zijn van de Kerk die de dwaze en dus laakbare stelling verkondigt, dat het celibaat zin heeft, en vervolgens zijn mede-werkers aan hun lot overlaat: "ze moeten het  verder zelf  uitzoeken". Dat kunnen ze dan “in hun zak steken” en dat in een samenleving die naar hij zelf zegt bol staat van de sex en van de porno. Geen supervisie, geen evaluatiegesprekken, wel een tolerant klimaat jegens daders.

Toon mij eens aan wat het celibaat aan geluk, saamhorigheid en liefde in de kerkgemeenschap heeft opgeleverd mijnheer Leonard. Ik ben welwillend, maar ik zie geen positieve effecten. Weet je  Léonard, je bent in je slimme redeneren onecht en oneerlijk . We zijn namelijk allemaal mensen van vlees en bloed, niet alleen product van de rede en ratio, en we worden allemaal, ook jij,  geconfron-teerd met de driftmatige kanten van ons menszijn. De priester heeft nu eenmaal niet de status van een eunuch, en velen van hen zijn de blozende nazaten van het boerenbedrijf, Rooms Katholiek maar ook blakend van gezondheid; een bedrijf waar sex, al is het dan bij dieren, een normaal dagelijks iets is. Je moet durven toegeven dat ook in de kerk, op internaten, in kloostergemeenschappen, het leefklimaat een sexuele pendant heeft, hetgeen destabilisering  van het emotionele welzijn van de blozende nog maar net de pubertijd ontgroeide jongeling, in de hand kan werken. Zoals het zien van meisjes in de volle glorie van hun jeugd een enorme aantrekkingskracht heeft op jongens èn op mannen, zo kan de confrontatie met lichamelijkheid of dat nou onder de douche of in de slaapzaal gebeurt, een aspecifieke prikkel worden, die, lust oproept. Mutatis mutandis zal wel hetzelfde gelden voor vrouwen. Bekijk de film “De Magdalena Zusters”  en je hebt een aardige indruk van de wanpraktijken in het klooster, waar “gevallen” meisjes vroeger gedwongen moesten intreden. Heb je de sexuele aandrang zelf niet ervaren, wellicht omdat je een te zwak libido hebt, en dat zou kunnen, dan is het vrijwel onmogelijk  je in de sexuele problematiek van de jeugd, ook van de jeugdige priesterstudent, in te leven. Laat je dan maar eens voorlichten door de samenleving in plaats van allerlei theoretische lulpraat vol veronder-stellingen te verkopen.  Het gaat niet aan om als dit gebeurt de schuld hiervoor helemaal bij de celibataire status van de gevallen priester te leggen, maar evenmin kun je het maken in deze de Kerk van de verantwoordelijkheid voor deze problematiek te vrijwaren.

Leonard: kluns of ezel?

Nou zeg, Bisschop Léonard heeft dan toch een pleitbezorger gekregen in de persoon van Simon de Meulemeester. Nou Simon ik ben een van degenen die stevig kritiek had en heeft op Léonard om zijn laatste klunzige uitlatingen over Bart de Wever en daarmee op de NVA.  Ik zou onze Simon willen zegggen: “Natuurlijk mag Léonard ook zijn zegje doen, als hij zijn mond maar houdt”. Hij dient hiermee zijn zaak als Bisschop niet. Zijn zaak? Ja, de kerk.Waarom niet? Hij is er duidelijk de juiste persoon niet voort, want hij splitst in plaats dat hij bijeen brengt. Hij spreekt dubbelhartig en is de arrogantie in persoon. Eigenlijk wil hij een boodschap van verdraagzaamheid uitdragen, en dat moet hij als voorganger in de kerk ook doen, maar hij valt een persoon die op zijn manier en volgens zijn politieke overtuiging het goede nastreeft persoonlijk aan. Hij  doet dat ook heel slim door enerzijds te zeggen dat BdW intelligent is, en anderzijds te stellen dat hij voor een foute zaak pleit. Hij verwijt hem daarmee dat hij zijn intelligentie verkeerd gebruikt en dat zou dom zijn van BdW , maar bovendien dat hij gelooft in een foute zaak en dat is oliedom. Tweemaal dom dus, maar ook nog eens venijnig. Het begrip “foute zaak “ is immers uiterst beladen, en roept herinneringen op aan het Nazi-dom en aan de tweede wereldoorlog. Moet ik dat uitleggen? Nee toch hoop ik. Voel je het geniepige  van de insteek van Léonard? Nee?  Eerlijk, niet? Ga dan maar buiten spelen. Of wacht, misschien komt het beter bij je over als ik zou zeggen tegen jou beste Simon, dat jij lulkoek verkoopt, en dat je blijkbaar nog te jong bent om zuiver in deze materie te kunnen onderscheiden. Kijk, nu speel ik het ook op de man. Overigens klopt het ook wat ik zeg, dat is het cynische van het geheel. Je verhaal lijkt een verdediging van Léonard, maar waarom, welk doel dien je daar in feite mee? Wat heb jij met de Kerk van doen? Speel je om t e scoren misschien een beetje goedkoop in op de gevoeligheid van mensen die begaan zijn met de Kerk, en die telkens weer moeten constateren dat hun voorganger een kluns is.. ? Ik kan iemand die in zijn aanval op Bart de Wever een groot deel van de Vlaamse bevolking schoffert moeilijk een ezel noemen, zeg nou zelf.

Leonard: spookrijder of blindganger?

Het Nieuwsblad.be geeft op de voorpagina een foto van Bisschop Léonard, in vol ornaat: dat wil zeggen in met brokaat afgebiesde feestkledij, compleet met herdersstaf. Het is een goede foto, die hem uitbeeldt als een diepdenkende man, vervuld van zorg, die met de rechterhand naar het hoofd grijpt, of is het naar zijn keppeltje? De foto geeft de indruk dat deze man zeer begaan is met het lot van de wereld, en zijn best doet te onderscheiden hoe en waar hij het beste zijn invloed kan doen gelden om de mensheid in zijn zorgen bij te staan. Léonard is een denker, dat zie je zo, niet iemand die zelf de handen aan de ploeg zal slaan. Iemand als hij zou veel goeds kunnen doen, maar dan zal hij  anderen moeten weten te mobiliseren om de goede werken uit te voeren die hij in zijn wijsheid op zich zou willen nemen. Iets zegt me dat deze man daar niet toe in staat is. Hij geeft tijdens de Kerstnachtmis een scherpe homilie, waarin hij zijn visie op mens en wereld uit de doeken doet. Veel nieuws heeft hij niet te melden, maar hij slaagt er toch in weer eens verantwoordelijke mensen op de tenen te gaan staan. Ach, zijn verhaal staat bol van de gemeenplaatsen, en dus is het goedkoop. Het verplicht hem persoonlijk tot niets, hij zal de handen niet uit de wijde mouwen steken, dat is aan anderen.  Zo zegt hij, en je voelt bijna het besmuikte lachen, van het kerkvolk, sympathie te hebben voor de Indignados, de Verontwaardigden. Ja, dat is goedkoop en ook wat vals. Het gaat niet aan je achter een beweging te scharen van mensen die verontwaardigd zijn over de beroerde gang van zaken in de wereld, als je zelf een aandeel hebt in het veroorzaken van die ellende. Je mag goochelen met een fraaie term als "Het Neoliberalisme", maar dat is niet meer dan een vlag op een modderschuit. De Indignados, mijnheer Léonard, zijn niet alleen verontwaardigd over de economische wantoestanden en de schraapcultuur van enkelen. Zullen we die verontwaardiging eens een beetje oprekken zodat we in brede zin daar ook de machthebbers van de Kerk onder kunnen scharen; zij die met voorbijgaan aan de belangen en noden van het volk, de werknemers, een beleid uitstippelen dat uitsluitend hun eigen visie en hun eigen spirituele belangen dient. Hé, Léonard zo hoor jij er plotseling helemaal bij, maar dan wel aan de verkeerde kant. Immers, ook jij bent een machthebber die het religieuze grootkapitaal van de Kerk met harde en strenge geestdrift denkt te moeten beheren. Ook jij treedt met voeten de belangen van mensen door ze de zegeningen van een vrije en vreugdevolle beleving van de spirituele rijkdom  en  geestelijke welvaart te onthouden. Je denkt niet aan de mensen, jij diepdenker, je denkt uitsluitend aan je eigen enge ideeën, gedragen en gemotiveerd door de wil een absolute alleenheerser te zijn, precies als de CEO van de grote ondernemingen, zoals Bellens van Belgacom bijvoorbeeld. Gaat er nu een belletje rinkelen misschien? De verontwaardiging van de tamelijk machteloze Indignados richt zich ongetwijfeld ook op de schone schijn van de grootheidswaan die je zelf oproept, ook nu in de kathedraal die zo overvol was met mensen, die zich even wilden laven aan dat gevoel van het kan toch, af en toe, soms even, dat er vrede en gerechtigheid is, en die de hoop koesteren op de toekomst voor het kleine begin. Dat jij en je kerkvol  ook gelijkwaardig zijn is wat moeilijker in te zien door de opsmuk van pracht en praal waarmee je bent opgetuigd.

Een klein slotwoordje aan jou Léonard, over je uithaal naar Bart de Wever. Daarin geef je toch wel overduidelijk te kennen dat je niets begrepen hebt van wat democratie is. Maar het is bekend, de kerk zelf is niet democratisch, maar zeer zeker autocratisch. Als er iemand is die zijn intelligentie daarom verkeerd gebruikt, dan ben je het wel zelf, en niet Bart de Wever. Je richt je intellect namelijk op het splitsen van het zogenaamde goede en het zogenaamde slechte. Ben je zo'n blindganger dat je ook het principe van "Scheiding van Kerk en Staat" aan je laars lapt? Heb je niet door dat je met zo’n uithaal naar Bart de Wever, door die een foute motivatie te verwijten, een meederheid van de Vlamingen schoffeert. Jij noemt dat “ik neem geen blad voor de mond”; ik noem dat “stupiditeit”. De Kerk mag geen politieke uitspraken doen. De Wever is verstandiger, die wenst niet te reageren op je loslippigheid. Dat je een spookrijder bent wisten we al, maar dat je ook nog een blindganger bent is wel een relevatie.  Ik wens je toe dat je eens gaat inzien dat het goede mensen bindt in hun eigenheid, en het kwade bestaat in afsplitsing  en afwijzing daarvan. Afwijzing,  nu weer van Bart de Wever, hoe omzichtig ook geformuleerd. Ik vraag me af, heb je een goede of een kwade inborst? Kerstmis leert dat je met liefde en geduld vanuit het kleine moet beginnen; jij wil arrivé zijn. Daarmee sta je niet aan het kribje, maar zit je op de troon van de keizer. Grrr oet en Toedeloe.

hertrouwd : niet meer voor de klas?

Bisschop Léonard ligt weer eens onder vuur. Waarom en van wie nu weer? Heeft hij soms weer een of andere reactionaire streek uitgehaald? Dat zou je haast gaan denken. Vreemd is het echter dat hij kennelijk in dit geval met zijn uitspraken niet zo veel in de publiciteit geweest is. Dat was vroeger anders. Maar toen zocht hij zelf de publiciteit met gepeperde uitspraken over leer en beleving in de Katholieke Kerk. Nee, nu komt er al direct felle kritiek uit de officiële geledingen en instituties binnen de Kerk, nog vóórdat we als kerkgangers er goed en wel kennis van genomen hebben. Zoals nu van Benoit Lannoo.  Nooit van gehoord? Nee, ik ook niet. Maar hij schijnt woordvoerder te zijn van oud minister Joëlle Milquet, wordt in een artikel over en van hem met veel tam tam aangekondigd. Wat dat er  toe doet begrijp ik  niet. Wil hij zijn blazoen oppoetsen? Evenmin snap ik waarom er zo'n oubollige, onfrisse foto van Benoit (ik zou bijna zeggen Benito) geplaatst moet worden. En dan dat voorstel van hem om tot kerstmis de Bisschop dood te zwijgen. Is dat nou volwassen? Hmm. Nee, ik zou dat anders doen.


Het is gek, dit keer heb ik veeleer begrip voor de Bisschop, ik schrijf de titel  nu ook weer met een hoofdletter. Een klein gebaar, ik geef het toe, maar het zet wel de toon van mijn betoog. Kijk, ik vind dat een Bisschop toch ook een voorganger is, iemand die iets te zeggen heeft en die minstens ook een ontvankelijk oor moet krijgen bij de kerkgangers. Daar is bij Benoit niets van te proeven. We zouden als gelovigen, aanhangers van de Kerk, toch een ontvankelijke houding mogen verwachten, of niet dan? Nu lijkt het er op, dat alles waar Léonard mee komt stelselmatig de grond in geboord moet worden. En steeds komt de kritiek, ook nu weer, van de een of andere figuur die ergens binnen de kerk wat te vertellen meent te hebben. Vreemd, maar nu neem ik het op voor de underdog, die Léonard intussen een beetje lijkt te zijn geworden. Waar zou hij dan nu weer ongelijk in hebben?


Léonard is niet gelukkig met het fenomeen van echtscheiding in onze samenleving. Mensen lijken hoe langer hoe gemakkelijker te gaan scheiden. Och, denk ik, ze doen maar. Ik ben zelf ook gescheiden na 33 jaar huwelijk in vallen en opstaan, en dat is me niet in de kouwe kleren gaan zitten. Ik geloof dus niet dat scheiden mensen zo gemakkelijk afgaat. Maar toch, die bezorgdheid deel ik met hem. Het bezwaar van Léonard richt zich ook niet tegen het scheiden  op zich, maar tegen het aangaan van een nieuw burgerlijk huwelijk. Dat zou tegen de leer van de Kerk ingaan. Hij wil mensen die (burgerlijk) hertrouwd zijn na scheiding ook (liever) niet op officiële plekken zien binnen de kerk en wil ze zeker ook niet inschakelen in het Katholiek onderwijs. Kunnen we dat standpunt van de Kerk aanvaarden of kunnen we daar op zijn minst begrip voor hebben? Mijn antwoord is ja maar. Het opnieuw gaan samenwonen staat iedereen vrij en er staat ook geen sanctie op, maar in de pastorale ogen van Léonard is het wel het toegeven aan je eigen verlangens met voorbijgaan aan de idealen van het huwelijk, dat een sacrament is.  Hij en zijn Kerk zullen er wel begrip voor kunnen hebben dat gescheiden mensen een nieuwe relatie aangaan, alleen wil hij dat kennelijk liever niet formeel bevestigd zien in een nieuw huwelijk, ook niet als dat alleen een burgerlijk huwelijk is.  Ik vraag me af of deze opstelling van Léonard, om hier consequenties te verbinden, niet strijdig is met de doctrine van scheiding van Kerk en Staat. Wat gaat het de Kerk aan dat twee mensen een leefcontract sluiten voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand? Het is onterecht en onjuist dat de Kerk deze mensen wil weren uit officiële kerkelijke functies. Het staat de Kerk uiteraard wel vrij om niet bij echtscheiding te applaudisseren, maar dat doet ze bij pedofilie ook niet, en ze kan mijns inziens ook weigeren  om dat nieuwe huwelijk in te zegenen. Ik zou daar overigens zelf geen prijs op stellen; in mijn gevoel zou ik daar ook niet in mee kunnen. De Kerk kan er moeilijk bezwaar tegen maken dat twee gescheiden mensen samen door het leven gaan, samen gaan wonen en dat voor de Ambtenaar van de Burgelijke Stand bevestigen. Er zitten aan samenwonen nu eenmaal allerlei kanten die goed geregeld moeten zijn. Niemand heeft er verder iets mee te maken wat dat in de praktijk van het leven inhoudt. Anders wordt het als je er tam tam over gaat maken, en een kerkelijke inzegening gaat eisen. En dat zou stom zijn, want dan dwing  je min of meer een Bisschop met een formeel standpunt te komen, en dat gaat altijd ten koste van de Liefde. Dan zal blijken dat voor de Kerk het eerder gesloten en ingezegende huwelijk nog steeds geldig is. De mantel der Liefde kan veel bedekken, maar dat wordt dan wel erg bemoeilijkt. Overigens is Léonard niet consequent , want een priester kan wel gaan trouwen ook voor de Kerk, terwijl hij zelfs formeel ook priester blijft. 


Ik heb er eigenlijk best wel bezwaar tegen dat, naar het schijnt stelselmatig, alles wat de Bisschop inbrengt direct wordt afgebroken, niet door de beminde gelovigen, maar door zijn "ambtenaren", mensen die op plekken zitten in de organisatie, en zich daar willen manifesteren, zich daar misschien ook bedreigd voelen. Ik moet toegeven dat ik het eigenlijk op dit punt wel met de Bisschop eens ben. Het zijn waarschijnlijk steeds dezelfde mensen die het standpunt van de Kerk afwijzen in zake van geboorteregeling, abortus, euthanasie, sexualiteit. Die mensen zijn dus vóór vrije sex-beleving, vóór abortus, vóór euthanasie. Nou ik niet. Ik vind abortus, behalve in uitzonderlijke gevallen, een groot kwaad; ik vind in elk geval actieve euthanasie van den boze; ik heb niets tegen homosexuelen, maar heb liever niet dat ze zich nadrukkelijk in hun eigen belevingsvormen profileren. Ik heb er overigens ook bezwaar tegen als heterosexuelen zich met de lichamelijke aspecten van hun mens aan de samenleving en dus ook aan mij opdringen. Kort en goed, ik meen met anderen dat we in onze ethiek behoorlijk aan het verloederen zijn. Heel betreurenswaardig. Je hoort tegenwoordig maar al te vaak: " Oh, moet kunnen", nou ik vind dus dat er een hoop dingen niet kunnen, en dat het goed is als er eens iemand op de rem gaat staan. Helaas is Léonard een roepende in de woestijn aan het worden. Als je de verhalen kunt geloven dan zal hij net als Johannes uiteindelijk zeker gehoor vinden, maar het zal hem dan misschien ook de kop kosten.

Leonard: opgezet met een condoom

Leonard: het nut van een condoom

 

Het begint er op te lijken dat Bisschop Léonard zich voorgenomen heeft er eens stevig tegen aan te gaan. Ach, je mag verwachten dat iemand die het in deze tijd aandurft om op zo’n post te gaan zitten ook wel eens iets van zich zal laten horen. Sterker nog de katholieke gelovige mag ook wel wat leiding van hem krijgen. Hij is tenslotte voor de kerk voorganger en gezagsdrager. Van de andere kant, de gelovige mag ook verwachten dat hij goed weet en goed aanvoelt wat er in de samenleving leeft, en hoe hij daarin zijn medemensen liefdevol nabij kan zijn met raad en daad. Dat vraagt zowel om alertheid, als ook om rustige bezinning. Immers, we leven met ons allen in een rap veranderende wereld, die aangestuurd door wetenschap en technologie enorme omwentelingen doormaakt, en we zijn daarin zowel deelgenoot als lotgenoot, christenen èn niet christenen, gelovigen èn atheïsten. We beïnvloeden elkaar wederzijds, en dat is ook een groot goed, want dat is de rijkdom van een multiculturele samenleving.

Maar de tijd van gewillig en onderdanig volgen is voorbij. Willen we in een zekere harmonie met elkaar leven, dan zal er sprake moeten zijn van een tweerichtingsverkeer. De gezagsdrager zal zelf ook moeten luisteren en beluisteren wat er in samenleving van nu speelt, en dat vertalen in nieuwe ethische vraagstellingen. Dat is de kern van het christelijk geloof: “Sjemah”, luister en beluister; wat vraagt de samenleving hier en nu en wat kan, gegeven het Bijbelse Woord”, daarop mijn antwoord zijn. Goed beschouwd is de inhoud van “het Woord” zo rijk en tegelijk zo algemeen, dat er altijd een antwoord gegeven kan worden. Dat kan echter alleen adequaat zijn als de voorganger zich uitgebreid laat informeren, en zich laat voorlichten door specialisten en gezagsdragers uit andere disciplines. Anders krijg je onherroepelijk oppervlakkig geleuter en zalvende prietpraat. Voorbeeld? Het is onzin om alleen in algemene termen over abortus te praten. Op het nivo van de filosofie en moraaltheologie krijg je dan zweverig en inhoudsloos geleuter, en op het nivo van het individu wordt je geconfronteerd met een overstelpende veelheid aan problematieken. Beide kanten, zullen toch in hun complexiteit aan bod moeten komen: de inhoud van het Woord moet vertaald worden naar de wereld van nu, en nieuw verstaan worden bij de specifieke vragen en noden van nu. Kom nou niet meer aan met gemummificeerde filosofieën, daarmee kun je de noden van deze tijd niet te lijf. Léonard houdt van gepeperde lulkoek, dat is zeker. Dat heb je met mensen die steeds aan het woord kunnen en willen zijn, en in hun excellerende race naar de top nooit stevig weerwoord hebben gekregen. Je krijgt dan onherroepelijk een corrumpering van begrippen en redenaties, waarvan de inhoud hoe langer hoe meer met ego wordt opgevuld, zoals bij de ziekte van Alzheimer de hersencellen worden gevuld met plaques.

Wel,  wat doet onze bisschop Leonard dan nu weer? Wat? Vergelijkt hij een condoom met een motorhelm en vrijen met motorrijden? Serieus? Jawel, inderdaad. Sterker nog, hij zegt: als je beslist om te rijden als een gek draag dan een helm; mutatis mutandis: als je beslist om te vrijen als een gek, draag dan een condoom. Die vergelijking is toch wel erg lachwekkend. Op de eerste plaats, ook al rijd je op de moto niet als een gek, ben je nog verplicht een helm te dragen. Als je een keurige liefdevolle relatie hebt dan kún je een condoom gebruiken als voorbehoedsmiddel, ten behoeve van geboorteregeling. Ah, de kerk keurt dat ook af? Oh, om verspilling van zaad? Dat is dan wat met al die rukprak-tijken binnen de Clerus, maar daar gaan we het een andere keer eens over hebben. Ik neem aan dat de bisschop gelooft in een liefdevolle één-op-één relatie, waar geen bescherming nodig is. Het zou beter zijn als hij zich in zijn prediking daar op zou richten, en zou ophouden met  zijn ongelukkige vergelijkingen. Het is zinloos en heilloos alsmaar verkapt te zeveren in termen van geboden en verboden. Ik heb hem maar een condoom opgezet om me te beschermen tegen zijn cerebrale ejaculaties, waarmee hij als een gek rijdend tracht ons te indoctrineren. 

De Bisschop getikt?

Na de laatste ontboezemingen van aartsbisschop Lèonard  (Belgie) over pedofiele priesters (Gazet van Anwerpen, 28/10), dringt zich bij mij met aandrang de conclusie op: “De man heeft een tic”.  Een aaneenschakeling van “bêtises” als door hem te berde gebracht, is alleen mogelijk als er een psychische hardnekkigheid, ja een hersenvernauwing,   in het spel is die hem belet menselijk en genuanceerd te denken.  Het is niet alleen de starre woordenbrij van de man die me tot deze conclusie brengt, maar ook zijn hele houding, die getuigt van krampachtigheid en een  verwrongen geest. Inderdaad het innerlijk van deze Léonard is op zijn gezicht af te lezen.

Ik heb al eerder  zijn uitspraken over homosexualiteit, waarin hij  die eigenschap vergeleek met anorexia, herleid tot een celibataire anorexia die hem en zijn beroepsgenoten aankleeft en totaal zijn denken beheerst: een verwrongen, walgende afkeer van sex, en misschien van de vrouw, die zich manifesteert in een overmatige aandacht voor resp. ontspoorde consumptie van,  gevolgd door een neurotisch afwijzen. Het beroerde is alleen dat deze afwijking, deze beheptheid, maar moeilijk ontmaskerd wordt omdat hij ingebed is in een vroeger indrukwekkend maar zo langzamerhand eerder belachelijk  ritueel van opsmuk, gebaren en gezwollen fraseologie, dat alle aspecten vertoont van overdreven te  zwaar aangezet theater.   Niettemin houdt hij en zijn  Kerk zich hieraan vast, en tracht  hiermee  krampachtig een odium van legitimiteit  hoog  te houden. Toch niet erg zou je zeggen.  Als je dan echter tegelijkertijd ziet hoe de bedienaars van al dit fraais blijven proberen macht uit te oefenen en met hun geperverteerde neigingen  en opvattingen zwakken in hun omgeving te domineren en te misbruiken, wordt het  tijd om deze ridicule façade eens rigoureus door te prikken, het bolwerk te ontmantelen en de atrribuanten door te  verwijzen naar  de spreekkamer van de psychiater. Het schenden van de elementaire regels van menselijke communicatie enerzijds en het met voeten treden van intermenselijke verantwoordelijkheid, zoals ook nu weer gebeurt, moet  vanuit de samenleving een krachtig halt worden toegeroepen. Daarom is het goed dat ook de politiek nu in beweging begint te komen, en de praktijken van deze man en zijn sympathisanten afwijst. Het zou ook goed zijn om zijn handelswijze en gedachtegoed niet langer als aartsconservatief te bestempelen, laat het verleden maar met rust, maar het de kwalificatie te verlenen die het verdient: ziekelijke afscheiding  van een getourmenteerde geest, die maar niet tot rust kan komen.